QOVUSHQOQ-ELASTIK QOBIQLARNING PARAMETRIK TEBRANISHLARI VA TURG‘UNLIGI
Ключевые слова:
qovushqoq-elastik qobiq, parametrik tebranish, dinamik turg‘unlik, parametrik rezonans, dempferlash, integro-differensial tenglama, Floke nazariyasi, monodromiya matritsasiАннотация
Maqolada qovushqoq-elastik qobiqlarning vaqt bo‘yicha davriy o‘zgaruvchi yuk
ta’siridagi parametrik tebranishlari va dinamik turg‘unligi tadqiq etiladi. Qobiqning ko‘ndalang harakati
moddalar bo‘yicha yoyilib, Galyorkin usuli yordamida modal integro-differensial tenglamaga keltiriladi.
Matyerialning irsiy xususiyatlari Boltsman–Volterra prinsipi asosida hisobga olinadi. Garmonik parametrik
qo‘zg‘atish holida tenglama so‘nishga ega Xill va Matye tenglamalari ko‘rinishida tahlil qilinadi.
O‘rtachalash usuli asosida asosiy parametrik rezonans sohasi, turg‘unlik chegarasi va kritik parametrik
amplituda aniqlanadi. Shuningdek, Floke nazariyasi va monodromiya matritsasi orqali turg‘unlik mezoni
bayon qilinadi. Natijalar qovushqoqlik va energiya dissipatsiyasining ortishi kritik qo‘zg‘atish amplitudasini
oshirib, parametrik noturg‘unlik sohasini toraytirishi hamda konstruksiyaning dinamik turg‘unligini
yaxshilashini ko‘rsatadi.
