YARIMO‘TKAZGICH MATERIALLARNING ELEKTR VA OPTIK XOSSALARIGA HARORAT TA’SIRINI O‘RGANISH
Ключевые слова:
yarimo‘tkazgich, kremniy, germaniy, galliy arsenid, harorat, elektr o‘tkazuvchanlik, optik yutilish, fotoo‘tkazuvchanlik, Varshni tenglamasiАннотация
Yarimo‘tkazgich materiallarning elektr va optik xossalari haroratga kuchli bog‘liq.
Harorat o‘zgarishi kristall panjara tebranishlari, energetik zonalar, zaryad tashuvchilar konsentratsiyasi va
harakatchanligiga ta’sir qiladi. Ushbu maqolada kremniy (Si), germaniy (Ge) va galliy arsenid (GaAs)
misolida haroratning yarimo‘tkazgich xossalariga ta’siri nazariy jihatdan tahlil qilindi. Varshni tenglamasi
asosidagi hisoblashlar 77–400 K oralig‘ida harorat oshishi bilan taqiqlangan energetik soha kengligi
kamayishini va optik yutilish chegarasi uzunroq to‘lqinlar tomon siljishini ko‘rsatdi. Shu bilan birga,
harorat oshganda zaryad tashuvchilar konsentratsiyasi ortadi, biroq fononlar bilan sochilish tufayli
ularning harakatchanligi pasayadi. Natijalar yarimo‘tkazgichli datchiklar, fotodetektorlar, quyosh
elementlari va optoelektron qurilmalarni loyihalashda harorat omilini hisobga olish muhimligini ko‘rsatadi.
