"KONSEPT" TUSHUNCHASINING LINGVOKOGNITIV, LINGVOMADANIY XUSUSIYATLARI VA YADRO-PERIFERIYA MUNOSABATLARI

Аннотация

Mazkur maqolada zamonaviy kognitiv tilshunoslik va lingvomadaniyatshunoslikda
muhim ilmiy kategoriya sifatida qaralayotgan ―konsept‖ tushunchasining tabiati, mohiyati va strukturaviy
xususiyatlari tahlil qilinadi. Konseptning lug‗aviy ma‘no, tushuncha va so‗zdan farqli jihatlari ochib berilib,
uning inson ongida bilim, tasavvur, mental obraz, assotsiatsiya va baholash munosabatlarini
mujassamlashtiruvchi murakkab mental tuzilma ekanligi asoslanadi. Tadqiqotda S.A. Askoldov,
D.S.Lixachyov, Y.S. Stepanov, V.I. Karasik, S.G. Vorkachev, Z.D. Popova va I.A. Sternin kabi olimlarning
konsept haqidagi ilmiy qarashlari qiyosiy tahlil qilinadi. Shuningdek, konseptosfera tushunchasi,
konseptlarning milliy-madaniy va universal xususiyatlari hamda ularning turli til birliklari orqali
verbalizatsiya qilinishi yoritiladi. ―Ta‘lim‖ konsepti misolida konseptning yadro va periferik qatlamlari,
ularning semantik, assotsiativ, metaforik va aksiologik xususiyatlari ko‗rsatib beriladi. Tadqiqot natijasida
konseptni til, tafakkur va madaniyat o‗rtasidagi uzviy munosabatni ta‘minlovchi ko‗p qatlamli kognitiv
lingvomadaniy birlik sifatida baholash mumkinligi asoslanadi.