INGLIZ VA O‗ZBEK TILLARIDA REALIYALARNING MADANIY KODNI IFODALASHDAGI LINGVISTIK XUSUSIYATLARI
Ключевые слова:
realiya, madaniy kod, lingvomadaniyat, qiyosiy tilshunoslik, semantika, pragmatika, konsept, etnomadaniyat, milliy identitet, ingliz tili, o‗zbek tiliАннотация
Mazkur maqolada ingliz va o‗zbek tillarida uchraydigan realiyalarning madaniy kodni
shakllantirish va ifodalashdagi lingvistik xususiyatlari qiyosiy jihatdan tahlil qilinadi. Realiyalar xalqning
tarixiy taraqqiyoti, milliy qadriyatlari, turmush tarzi, urf-odatlari va dunyoqarashini aks ettiruvchi
lingvomadaniy birliklar sifatida tadqiq etiladi. Tadqiqotning asosiy maqsadi ingliz va o‗zbek tillaridagi
realiyalarning semantik, pragmatik va lingvomadaniy xususiyatlarini aniqlash hamda ularning madaniy
kodni uzatishdagi funksiyalarini qiyosiy tahlil qilishdan iborat. Tadqiqotda qiyosiy-tipologik, tavsifiy,
semantik, kontekstual va lingvomadaniy tahlil metodlaridan foydalanildi. Tahlil uchun ingliz va o‗zbek
tillarida faol qo‗llanadigan 120 dan ortiq realiya tanlab olindi. Natijalar shuni ko‗rsatdiki, ingliz tilidagi
pub, afternoon tea, Boxing Day, Parliament, Buckingham Palace, cottage kabi birliklar hamda o‗zbek
tilidagi mahalla, hashar, sumalak, to‗y, tandir, do‗ppi, atlas kabi realiyalar nafaqat nominativ, balki kuchli
madaniy-semantik va pragmatik mazmunga ega. Realiyalar milliy mentalitet, tarixiy xotira, ijtimoiy
munosabatlar va etnomadaniy tajribani ifodalovchi muhim verbal belgilar sifatida namoyon bo‗ladi.
Tadqiqot natijalari lingvomadaniyatshunoslik, qiyosiy tilshunoslik, tarjimashunoslik va madaniyatlararo
kommunikatsiya yo‗nalishlari uchun nazariy va amaliy ahamiyatga ega.
