ZAMONAVIY O'ZBEK ADABIYOTIDA NAFS TALQINIDAGI NOVATORLIK XUSUSIYATLARI

Asqar Mahkam ijodi misolida

Abstract

Ushbu maqolada zamonaviy adabiyotda nafs talqini va uni Asqar Mahkam ijodida
nafsning tarbiyaviy ahamiyati haqida fikr yuritiladi. Nafsni zulmatga qiyoslagan shoir o'z lirik qahramoniga
ibodatni chora qilib ko'rsatadi.
Asqar Mahkam ijodidagi nafs obrazi, ko'pincha, insonni malomatga qo'yuvchi vijdon azobi
ma‘nosida qo'llaniladi va nafsni eng katta dushman sanaydi. Asqar Mahkam shoir va haqiqiy so'zning
yaralishi o'rtasidagi munosabatni shunday izohlaydi. U so'z borasida eng zaruriy jumlani keltiradi: So'z va
ruh bilan yolg'iz qolgan shoir iymonli bo'lsa, bu jarayon ibodatdir. Agar bordi-yu so'z bilan yolg'iz qolgan
shoir jismida nafsoniyat ustun bo'lsa, bu aysh va shaqovat. Undan ham battar – fitna va buzg'unchilik
bo'lishi mumkin. Iymonli so'z va ruhning bir vujudda kechadigan umri xayrli toat bo'lib, o'z sohibini
ezguliklar sari eltadi, o'zgalarga ham yaxshilik keltiradi…
Asqar Mahkam ijodida doimo ruhoniyat nidolarini tinglash mumkin. Bu sadolar Qur‘on
ohanglariga yo'g'rilganday jaranglaydi. Aslida butun she‘riyatining asosi ham Qur‘oni Karim va
tasavvuf adabiyotidir.