O'ZBEK VA INGLIZ TILLARIDA KINOYANING IMPLITSIT-PRAGMATIK VOQELANISHI
Keywords:
kinoya, ironiya, implitsit ma‘no, pragmatika, nutqiy akt, illokutiv akt, propozitsiya, kommunikativ maqsad, kontekst, pragmatik funksiya, o‗zbek tili, ingliz tiliAbstract
Mazkur maqolada o'zbek va ingliz tillarida kinoyaning nutqiy aktlar doirasida implitsit
pragmatik hodisa sifatida voqelanish xususiyatlari tadqiq etiladi. Kinoyaning yuzaga kelishida
so'zlovchining kommunikativ maqsadi, propozitsional mazmun, nutq vaziyati, kontekst va tinglovchining
yashirin ma‘noni dekodlash jarayoni muhim omillar sifatida qaraladi. Tadqiqotda kinoyaning bevosita
ifodalangan propozitsional mazmun bilan so'zlovchi ko'zlagan kommunikativ ma‘no o'rtasidagi ziddiyat
asosida shakllanishi ko'rsatib beriladi. O'zbek va ingliz tillaridagi kundalik nutq vaziyatlari hamda J.
Austenning ―Pride and Prejudice‖ asaridan olingan misollar asosida kinoyaning istehzo, tanqid, tanbeh,
kesatiq, norozilik, yumor va maqtov kabi pragmatik ma‘nolarni ifodalash imkoniyatlari tahlil qilinadi.
Shuningdek, kichik tajriba materiallari asosida bir xil kommunikativ vaziyatga o'zbek va ingliz tillarida
kinoyaviy javob berishda so'zlovchining individual yondashuvi, shaxsga yoki vaziyatga yo'naltirilgan
baholash hamda inkluziv va ekskluziv ma‘no xususiyatlari aniqlanadi. Tadqiqot natijalari kinoyaning
universal kommunikativ mexanizmlarga ega bo'lishiga qaramay, uning pragmatik voqelanishi milliy
madaniy va kommunikativ xususiyatlar bilan farqlanishini ko'rsatadi.
